Hoefijzers, Traditioneel en Natuurlijk bekappen

''Hij die het eerst met deze praktijk begon, wie het ook geweest moge zijn, veronderstelde helemaal niet dat hij de grondslag legde voor meer dierlijk lijden dan één mens ooit te beurt viel'' Citaat over hoefijzers in publicatie Bracy Clark rond 1846

De nadelige effecten van hoefijzers zijn rond het jaar 1800 al uitgebreid onder de loep genomen en gepubliceerd.

Links: De ''Natuurlijke hoef'' ondanks de flare aan de rechter zijde, geeft deze hoef aan hoe een natuurlijke straal eruit hoort te zien.
Rechts: De zelfde hoef na 3 jaar gebruik van hoefijzers, de straal en hoefballen zijn duidelijk ''samengeknepen'', een plaatje dat regelmatig als ''normaal'' beschouwd wordt!

Dat de hoef ''samengeknepen'' raakt door het gebruik van hoefijzers is rond het jaar 1846 al bewezen. Afgelopen jaren zijn de middelen voor wetenschappelijk onderzoek enorm verbeterd. Daarmee zijn veel meer negatieve effecten van het gebruik van hoefijzers aan het licht gekomen.

Ook is uitgewezen dat de blote hoeven van gedomesticeerde paarden zich verassend goed aanpassen op allerlei soorten terrein, zowel voor de kar, in de wedstrijdsport, recreatie en elke andere discipline. En niet alleen het aanpassingsvermogen, maar vooral het zelf herstellend vermogen en het voorkomen van hoef en beenproblemen zijn een feit bij paarden op blote voeten!

Een van de belangrijkste functies van de hoef wordt verstoord door een hoefijzer; het hoefmechanisme. (Goed werkend hoefmechanisme = doorbloeding = genezing/gezonde hoef) De doorbloeding wordt beperkt, het metabolisme raakt ontregeld. Een proces wat jaren lang kan duren voordat het zichtbaar wordt.
Op het moment dat het jaren lang beslagen paard er problemen van krijgt wordt er geen link meer gelegd met het negatieve effect van beslag, ''het paard loopt er immers al jaren goed op!''

(Afbeelding) De slijtage op de takken van het hoefijzer bewijzen niet dat het hoefmechanisme wel degelijk werkt. Bij een goede kennis over de werking van het hoefmechanisme, laat de slijtage een fysiologisch onnatuurlijke en ongezonde beweging zien. 

Er zijn nog meer nadelige effecten door het gebruik van hoefijzers aangetoond. Hieronder een een korte opsomming van de wetenschappelijk onderbouwde nadelige effecten:

  • Geen schokdemping. De hoef is een elastisch orgaan, in staat om zware klappen op te vangen. De trillingen die veroorzaakt worden door hoefijzers zijn schadelijk voor de hoef, het been en zelfs de rug.
  • De zool kan niet voldoende meedragen aan het hoefmechanisme. Kneuzingen en gevoeligheid in de zoollederhuid zijn het gevolg.
  • Bij iedere stap op de grond glijd de hoef een stukje door. Deze manier van lopen is vergelijkbaar bij het lopen op ijs als mensen. Een geforceerde houding met spier en gewrichtsklachten als gevolg.
  • Het gebruik van kalkoenen/stiften/proppen is een zeer zware belasting voor het bewegingsapparaat; de hoef wordt ''vast'' geprikt in de grond terwijl de rest van het lichaam draait. Dat dit abnormale belasting veroorzaakt is feit.
  • De straal maakt geen grondcontact. Hierdoor kan het paard de ondergrond niet ''voelen''. Ook is de straal belangrijk voor de schokdemping en hoefmechanisme!
  • De hoef wordt ''samengeknepen'' zoals hierboven al beschreven. De hoef hoort onderaan iets breder te zijn dan bij de kroonrand. Door het bekappen en er in de nauwe stand een ijzer onder te plaatsen, (de hoef hangt immers omhoog in de nauwste positie tijdens het bevestigen van het ijzer) kan de hoef onvoldoende uitgroeien.
  • De nagelgaten zijn een bron voor schimmels en bacterien en verzwakken de hoefwand
  • Hoefijzers zijn onderhoudsgevoelig en duur.
  • Bij paarden die in een kudde worden gehouden hebben meer kans op ernstig letsel door een klap van een hoef met ijzer.

 (Afbeelding boven) De hoefjes op de linker foto; veel te lange teen en te hoge, ondergeschoven hielen met rotstraal als gevolg.
Op de middelste foto; een hoefmodel die vaak bij Friese paarden wordt nagestreeft om de beweging (knie actie) te bevorderen. Extreem hoge hielen, samengeknepen en verotte straal, afknellende interne structuren en een veel te lange hoef. Op de rechter foto; een mislukte poging om 'flares ' te behandelen met kunststof beslag.

Bovenstaande misvormde hoeven zijn binnenkort te zien bij de case studies.

Bedenk dat paarden zeer goed, in feite veel beter functioneren op blote voeten. Hoefijzers zijn niet alleen schadelijk voor het paard zijn gezondheid, maar ook onnodig!

Ik hoor tegenwoordig vaak dat de traditionele manier van bekappen weinig verschilt van het natuurlijk bekappen. Daarmee kan de hoefsmid de eigenaar gerust stellen, de verschillen zouden verwaarloosbaar zijn.

Echter zijn er een aantal cruciale verschillen, die de oorzaak zijn geweest van de problemen die ik met mijn eigen paard heb ondervonden.
Bij een traditionele bekapping wordt een hoef zo bekapt dat er een ijzer onder kan. Ook al komt er geen ijzer onder. Er wordt te veel van de straal (schokdemper, ''tastorgaan'') gesneden, de zool wordt ''hol'' gesneden ook al is de zool van binnenuit plat.
Dit geeft vrijwel altijd gevoeligheid en voor dat ''probleem'' wordt een hoefijzer geadviseerd.

De hielen (verzenen) worden veel te hoog gelaten. Bij hoge hielen zie je altijd een samengeknepen straal met gevoeligheid voor rotstraal. Ook ''hielpijn'' is hierbij eerder regel dan uitzondering. Bizar genoeg wordt ''hielpijn'' door onbalans vaak onterecht toegeschreven aan hoefkatrol problemen.

Het is nooit de bedoeling om een paard op blote voeten rond te laten lopen met pijn. De techniek is inmiddels al zo ver dat er veel betere mogelijkheden zijn dan het verbloemen, en nog verder beschadigen van de hoef door een ijzer.